Welke kijkafstand hoort bij welke schermgrootte?

Het ITU-rapport BT.2246-9 (2025) rekent de kijkafstand uit in schermhoogtes (H): op 0,75 H zie je de beeldpunten van 8K net niet meer, op 1,5 H die van 4K en op 3,1 H die van Full HD. Bij een 65-inch tv met een beeldhoogte van 81 cm is dat 61 cm voor 8K, 121 cm voor 4K en 251 cm voor Full HD. Zit je dichterbij, dan onderscheidt je oog de beeldpunten nog.

De ITU gaat uit van één beeldpunt per boogminuut. Dat komt volgens het rapport overeen met een gezichtsscherpte (visus) van 1,0. Het is dus een maat voor wat je oog kan onderscheiden, geen advies over hoe ver je prettig zit.

Diagonaal (beeldhoogte)8K: 0,75 H4K: 1,5 H
55 inch (69 cm)51 cm103 cm
65 inch (81 cm)61 cm121 cm
75 inch (93 cm)70 cm140 cm
85 inch (106 cm)79 cm159 cm
98 inch (122 cm)92 cm183 cm

Voor Full HD (3,1 H) is de afstand 212 cm bij 55 inch, 251 cm bij 65 inch, 290 cm bij 75 inch, 328 cm bij 85 inch en 378 cm bij 98 inch.

Twee vuistregels volgen uit de tabel. Voor 8K ligt de grens op iets minder dan een centimeter per inch, voor 4K op iets minder dan twee centimeter per inch.

Hoe groot je tv mag zijn, zegt de ITU niet als zitadvies. Wel schrijft de ITU in BT.2020 dat 4K en 8K vooral bedoeld zijn voor schermen met een diagonaal van ongeveer 1,5 meter of meer (zo’n 59 inch), en dat de beleving van UHD een breed gezichtsveld vraagt.

Hoe dichtbij moet je zitten om 8K te zien?

Om het extra detail van 8K te zien, zit je volgens ITU-rapport BT.2246-9 dichter bij het scherm dan 1,5 keer de schermhoogte, de grens voor 4K. Dat is 121 cm bij een 65-inch tv en 159 cm bij 85 inch. Op 0,75 H (61 en 79 cm) zie je ook de beeldpunten van 8K net niet meer; dat noemt de ITU de optimale kijkafstand voor 8K, met een horizontale kijkhoek van 96 graden. Voor 4K, op 1,5 H, is dat 58 graden.

Bij een 75-inch tv onderscheid je de beeldpunten van 8K tot ongeveer 70 cm, van 4K tot 140 cm en van Full HD tot 290 cm (ITU-R BT.2246-9, gezichtsscherpte 1,0). De gangbare kijkafstand is twee tot drie meter.

Wat dat betekent: tussen 0,75 H en 1,5 H zie je de beeldpunten van 4K wel en die van 8K niet. Dichter dan 1,5 H geeft 8K volgens deze maatstaf zichtbaar meer detail dan 4K; dichter dan 0,75 H zie je ook de beeldpunten van 8K. Bij een 65-inch tv ligt de grens voor 4K op 121 cm en die voor 8K op 61 cm van het scherm.

Het rapport noemt voor middelgrote schermen van ongeveer 50 tot 150 inch optimale afstanden van 50 tot 150 cm voor 8K. De ITU-aanbeveling BT.1845 rekent met dezelfde maatstaf, maar rondt af op 0,8 H voor 8K, 1,6 H voor 4K en 3,2 H voor Full HD. Daarmee wordt elke afstand 4 tot 13 centimeter groter. De tabel op deze pagina gebruikt alleen BT.2246.

Kijkafstand bij een 65- of 75-inch tv

Bij een 65-inch tv zie je de beeldpunten van 8K niet meer vanaf 61 cm, die van 4K vanaf 121 cm en die van Full HD vanaf 251 cm. Bij 75 inch is dat 70, 140 en 290 cm. Volgens BT.2246 kijkt iemand doorgaans tv op twee tot drie meter. Op die afstand zie je op een 65- of 75-inch scherm volgens deze maatstaf geen verschil tussen 4K en 8K.

Het rapport beschrijft ook de gewone woonkamer: tv kijken vanaf de bank, op zo’n 2,1 meter. Die afstand bleef volgens de ITU gelijk toen tv’s overgingen naar kleur en naar HD; de schermen werden wel groter.

Op 2,5 meter van een 65-inch tv zit je dus verder dan de grens voor 4K (121 cm) en rond de grens voor Full HD (251 cm). Bij 75 inch ligt de Full HD-grens op 290 cm, dus daar zie je op 2,5 meter Full HD-beeldpunten nog net.

Eén kanttekening. De maatstaf gaat over het onderscheiden van beeldpunten. In een Japanse kijkproef met een 85-inch 8K-scherm en 53 kijkers gaven 4K en 8K dichter dan drie keer de schermhoogte meer gevoel van “erbij zijn” dan Full HD, en scoorde 8K het best. Die proef mat beleving, niet scherpte, op één schermgrootte.

Hoe meet je je eigen kijkafstand en schermhoogte?

Je meet je kijkafstand van je ogen op je vaste kijkplek tot het scherm, en de schermhoogte als de hoogte van het zichtbare beeld zonder rand. Deel daarna de kijkafstand door de schermhoogte. Komt er minder dan 1,5 uit, dan zie je volgens de ITU-maatstaf het verschil tussen 4K en 8K; boven 1,5 niet meer. Onder 0,75 zie je zelfs de beeldpunten van 8K.

Zo doe je het:

  1. Meet de kijkafstand. Ga zitten waar je meestal kijkt en meet van ooghoogte tot het scherm.
  2. Bepaal de schermhoogte. Meet de hoogte van het beeld, of reken hem uit: bij een 16:9-tv is de beeldhoogte in centimeters ongeveer de diagonaal in inch keer 1,25. Een 65-inch tv is dan 81 cm hoog.
  3. Deel de twee. Kijkafstand gedeeld door schermhoogte geeft het getal in H. Bij 250 cm en een 65-inch tv is dat ruim 3 H.
  4. Vergelijk met de grenzen. 0,75 H voor 8K, 1,5 H voor 4K, 3,1 H voor Full HD.

Wat als je verder weg zit?

Zit je verder van je tv dan 1,5 keer de schermhoogte, dan zie je volgens ITU-rapport BT.2246-9 de beeldpunten van 4K al niet meer, en dus ook geen extra detail van 8K. Bij een 75-inch tv is die grens 140 cm, bij 98 inch 183 cm. Op de gangbare twee tot drie meter zit je bij alle formaten in de tabel verder weg dan die grens.

Wil je het verschil wel zien, dan moet de verhouding veranderen: dichterbij zitten of een groter scherm. Wat 8K en 4K verder van elkaar scheidt, zoals content en upscaling, lees je bij 8K of 4K.

Waar hang je een grote tv op, met de kabel erbij?

Hang of zet een grote tv op de afstand die jij prettig vindt, en zo dat de HDMI-poort die 8K aanneemt bereikbaar blijft. Bij de 8K-modellen Z9K, Z9J, ZH8 en ZG9 van Sony kan volgens Sony alleen HDMI 4 een 8K-signaal aan. Daar moet dus de kabel van je 8K-bron in, en die moet erbij kunnen als de tv aan de muur hangt.

Hoe je per apparaat de juiste poort en kabel kiest, staat bij een 8K-tv aansluiten met de juiste poort en kabel.

  • Kabel in de muur. HDMI LA schrijft dat een Ultra High Speed HDMI-kabel toekomstvast is als je hem op een onbereikbare plek legt, zoals in de muur.
  • Lange afstand. De HDMI-specificatie noemt geen maximale kabellengte; dat hangt af van het type en de bouw van de kabel. Voor langere installaties noemde het HDMI Forum actieve optische kabels.
  • Formaten. In welke schermformaten 8K-tv’s nu te koop zijn, staat bij 8K-tv’s te koop.